بیش از دو ماه از شروع اعتراضات در فرانسه میگذرد. جرقه این اعتراضات ابتدا از سوی دانشآموزان مناطق فقیرنشین و حاشیهنشین پاریس زده شد، اما بهسرعت به سایر مناطق پاریس کشیده شد و رفتهرفته در سراسر کشور گسترش یافت. دیری نپایید که دانشجویان، والدین دانشآموزان، معلمان، استادان و وکلا نیز به آن پیوستند. همچنین این اعتراضات با حمایت، همبستگی و حضور فعال جنبش کارگری این کشور همراه شد. حضوری سیاسی و تعیینکننده که هم به تداوم اعتراضات انجامید و هم با بهکارگیری تجربه، قدرت و بُنیه سازماندهی، موجب گسترش و تعمیق هرچه بیشتر مبارزات شد.
اعتراضات دانشآموزی در آغاز، بیش از هر چیز واکنشی به وخامت شرایط آموزشی و محرومیتهای فزاینده در مدارس بود. کمبود معلم و خالی ماندن طولانیمدت موقعیتهای آموزشی، تراکم بیش از حد کلاسها، فرسودگی ساختمانهای مدارس، امکانات ناکافی و برنامههای سنگین آموزشی، از جمله موارد اعتراض دانشآموزان بود. آنان همچنین نسبت به سازوکار پذیرش دانشگاهی و فقدان چشمانداز تحصیلی و شغلی خود معترض بودند. در بسیاری از مدارس، دانشآموزان با تجمع در برابر ورودیها و مسدود کردن مدارس، خواستار بهبود شرایط آموزشی و تخصیص منابع بیشتر به آموزش عمومی شدند. شعارهایی نظیر «پلیس کمتر، بودجه بیشتر»، «ما در مدرسهایم یا در بازداشتگاه؟» و «به ما احترام بگذارید، صدای ما را بشنوید» بازتابی از نارضایتی و خشم دانشآموزان و دانشجویان نسبت به وضعیت موجود بود.
اما اعتراضات برای مطالبات آموزشی محدود نماند. پیوند این مطالبات با اعتراض به کاهش خدمات عمومی، گرانی، افت قدرت خرید، دستمزدهای پایین و سیاستهای ریاضتی دولت، بهتدریج زمینه گسترش جنبش و ورود بخشهای مختلف طبقه کارگر به میدان مبارزه را فراهم کرد. در واقع، آنچه در ابتدا اعتراض دانشآموزان به وضعیت مدارس بود، بهتدریج به عرصهای برای بیان نارضایتی عمومی از سیاستهای اقتصادی و اجتماعی دولت و پیامدهای نظام سرمایهداری تبدیل شد. بهویژه آنکه در جریان این مبارزات، افزایش قیمت سوخت و انجماد دستمزدها بر نارضایتیها افزود و شمار بیشتری را به صفوف مبارزه کشاند.
در این میان، فراخوان اتحادیههای کارگری برای اعتصاب و تظاهرات سراسری در روز ۵ نوامبر، نقطه عطف مهمی در روند اعتراضات بود. این فراخوان که با مشارکت اتحادیههای کارگری بخش عمومی و خصوصی و حمایت تشکلهای دانشآموزی و دانشجویی همراه شد، مطالباتی نظیر افزایش دستمزدها، بهبود قدرت خرید و دفاع از خدمات عمومی را مطرح میکرد.
ابعاد این اعتصاب و تظاهرات سراسری چشمگیر بود. حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار نفر از این فراخوان حمایت کردند و در سراسر فرانسه به خیابان آمدند. معلمان، کارکنان بیمارستانها، کارگران راهآهن و کارکنان بخشهای مختلف خدمات عمومی با دست کشیدن از کار، در کنار دانشآموزان و دانشجویان در این تظاهرات شرکت کردند.
در فراخوان بعدی اتحادیههای کارگری در ۱۷ نوامبر، بار دیگر خیابانهای شهرهای فرانسه به صحنه اعتراض تبدیل شد و بیش از ۵۰۰ هزار نفر در آن شرکت کردند.
حضور سیاسی و مؤثر جنبش کارگری، ضمن تداوم فراخوانهای اعتصاب، به پیوند مطالبات صنفی و اقتصادی با اعتراضات گستردهتر علیه سیاستهای دولت نیز منجر شد.
اما گسترش اعتراضات با تشدید سرکوب و محدودیت آزادیهای سیاسی و مدنی نیز همراه شده است. برخوردهای خشونتآمیز و سرکوبگرانه پلیس با دانشآموزان، استفاده از گاز اشکآور، بازداشتهای گسترده و محدودیت در مسیر و محل برگزاری تظاهرات، بخشی از سیاست دولت برای مهار این جنبش بوده است. بر اساس آمارهای منتشرشده از سوی وزارت کشور و وزارت دادگستری فرانسه، تنها در فاصله ۲۸ سپتامبر تا ۵ اکتبر، ۶۰۵۹ نفر بازداشت شدند که ۸۷ درصد این افراد زیر سن قانونی بودند. تعداد بازداشتیها در جریان اعتصاب ۵ نوامبر نیز ۴۴۸ نفر اعلام شده است. همچنین در این روز حدود ۷۰ هزار نیروی سرکوب برای مقابله با اعتراضات بسیج شده بودند. مقامات محلی نیز مسیرهای اعلامشده راهپیماییها را تغییر دادند یا برگزاری تجمع در برخی مناطق را ممنوع کردند. در روز ۱۷ نوامبر نیز تجمع در اطراف شماری از مدارس و دانشگاهها در شهرهایی نظیر مارسی ممنوع شد.
در چنین شرایطی، در میان فعالان و سازماندهندگان دانشآموزی و دانشجویی، ضرورت عبور از اعتراضات پراکنده و ایجاد تشکلهای هماهنگکننده بیش از پیش مطرح شده است. در مصاحبه «صدای چپ» با چند فعال دانشجویی، آنان بر ضرورت شکل گیری ابتکارات شهری و محلی بهمنظور هماهنگ کردن تاکتیکهای مبارزاتی تأکید و چند نمونه مشخص این ابتکارات را ذکر کردهاند: در شهرهای لیون، بوردو، تولوز و استراسبورگ انجمنهایی برای هماهنگی مبارزات و غلبه بر پراکندگی تشکیل شدهاند. در انجمنی که در شهر تولوز تشکیل شده است، نمایندگان کارگران، دانشآموزان، دانشجویان و والدین دانشآموزان حضور دارند. در شهر لیون نیز در سومین جلسه هماهنگی ملی دانشجویان که ۸ نوامبر در این شهر برگزار شد، ۱۳۵ نماینده از ۵۵ هیئت و ۲۲ شهر حضور یافتند. این هماهنگیها بهمنظور تبادل تجربه، بررسی شیوههای مبارزه، تدوین مطالبات مشترک و تعیین تاکتیکهای هماهنگ صورت میگیرد. در فراخوان جلسات این انجمنها نیز بر ضرورت پیوند مبارزات دانشآموزان، دانشجویان و کارگران و تدارک اعتصاب و تظاهرات سراسری تأکید شده است.
این اقدامات از این جهت حائز اهمیتاند که نشاندهنده درک ضرورت سازمانیابی و هماهنگی فراتر از اعتراضات مقطعی هستند. این گامها بیشک در جهت غلبه بر پراکندگی و ایجاد پیوندهای مبارزاتی میان جنبشهای دانشآموزی، دانشجویی و کارگری برداشته شدهاند. دانشآموزان و دانشجویانی که خود فرزندان کارگراناند و منافعشان با منافع این طبقه انقلابی گره خورده است.
تجارب جنبشهای اعتراضی در جهان نشان میدهد جنبشی که از سازماندهی منسجم، آگاهی سیاسی و برنامهای روشن برای پیشبرد مبارزه برخوردار نباشد، در برابر فشار و سرکوب دولت و مانورهای سیاسی طبقه حاکم آسیبپذیر خواهد بود. این تجربهها همچنین نشان میدهند که صرف حضور گسترده در خیابانها، حتی اگر با اعتصابها و اعتراضات سراسری همراه باشد، برای پیشبرد مبارزه کافی نیست. تداوم مبارزه، گسترش آگاهی طبقاتی، ایجاد پیوند و همبستگی میان طبقه کارگر و دیگر جنبشهای اجتماعی و سازماندهی از پایین، از ضرورتهای پیشبرد مبارزهای تعیینکننده و رهاییبخشاند. طبقه کارگر به دلیل جایگاه خود در مناسبات تولیدی و برخورداری از ظرفیت سازماندهی اعتصاب و متوقف کردن چرخه تولید، میتواند نقشی محوری در پیوند دادن مبارزات پراکنده اجتماعی و تبدیل آنها به نیرویی متحد و سراسری ایفا کند.
اما تحقق این رسالت تاریخی مستلزم آن است که اعتراضات از چارچوب مطالبات صنفی و مبارزات محدود اتحادیهای فراتر روند و به مبارزهای علیه کلیت نظم سرمایهداری و مناسبات استثمارگرانه آن گسترش یابند. اعتراضات جاری در فرانسه بار دیگر ضرورت طرح چنین افقی را در برابر نیروهای پیشرو و انقلابی قرار داده است.

