«به ترخیص ۲۴ بیماری که به علت عدم توانائی مالی در پرداخت هزینههای درمانی، اجازه خروج از بیمارستان سوانح سوختگی مطهری در تهران را ندارند، کمک کنید». این فراخوانی است که اوایل مردادماه در یکی از شبکههای اجتماعی منتشر شد. در ادامه این فراخوان آمده بود که در بین بیمارانی که پس از اتمام دوره درمانی، ترخیص نمیشوند، چند کودک نیز هستند. یک کودک ۶ ماهه که در یک خانه یکاتاقه در اثر اصابت با کتری آب جوش، دچار سوختگی شده بود و یک کودک ۷ ساله که با لباس نفتیشده در نزدیکی آتش گُر گرفته و دچار سوختگی شدید شده بود. بدهی ۲۴ بیماری که بهخاطر عدم توانائی در پرداخت هزینههای درمانی، به گروگان گرفته شدهاند، از ۲ میلیون تا ۱۰ میلیون تومان بوده است. گرچه پیرو این فراخوان، ظرف دو هفته، جمعی با واریز کردن کمکهای مالی موجب ترخیص این بیماران شدند، اما این یک استثنا نیست، بلکه پدیدهای عمومی است که پیآمد بحران اقتصادی عمیق، تورم افسارگسیخته، فقر فزاینده و تشدید و تعمیق تبعیض طبقاتی است.
این پدیده البته پیشینه طولانیتری دارد. با این که بسیاری از موارد حتی بازتاب عمومی نمییابند، میتوان ردپای آن را در گزارش کار انجمنهای خیریه و یا فراخوانهای عمومی کمک مالی در رسانهها و یا شبکههای اجتماعی یافت. از سال ۱۳۹۰ تا کنون روایات متعددی از به گروگان گرفتن پیکر بیمارانی که فوت کردهاند منتشر شده است. اما در سالهای اخیر و با افزایش هزینههای سرسامآور پزشکی و تورم و بیکاری و فقر روزافزون، شمار بیمارانی که قادر به پرداخت هزینههای درمانی در بیمارستانها نیستند، افزایش یافته است. این عده با این که درمانشان به پایان رسیده، اما بهعلت عدم توانائی در تسویهحساب با بیمارستان، ترخیص نمیشوند. برخی در بیمارستانها و مراکز پزشکی «ایزوله» میشوند تا از بیمارستان فرار نکنند. برخی بیماران با تهدید و خشونت فیزیکی نیز مواجه میشوند.
در اردیبهشت سال جاری در بیمارستانی در گرگان، بیماری که قادر به پرداخت هزینههای درمانی نبود، مورد ضرب و شتم قرار گرفت. در ایرانشهر بیمار دیگری، برای تسویهحساب تهدید به زندان و حبس شده است. طی سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۰ نمونههای تکاندهندهتر دیگری از عدم ترخیص بیماران و به گروگان گرفته شدن آنها توسط مسئولین بیمارستانها گزارش شده است. بیمارستانی در اهواز به مدت ۲۷ روز از ترخیص چهارقلوهای متولدشده جلوگیری کرد زیرا خانواده قادربه تأمین هزینههای بیمارستان نبود. در زاهدان نوجوان ۱۵ سالهای که در اثر سانحهای بستری شده بود، پس از پایان معالجه، ۲۱ روز در بیمارستان نگاه داشته شد تا سرانجام با کمکهای مالی مردمی توانست بیمارستان را ترک کند. با این که به همت مددکاران و برخی از کادرهای درمانی اخبار این برخورد ضد انسانی روز به روز بیشتر انعکاس یافت، با وجود این، هنوز آمار دقیقی از ابعاد این فاجعه انسانی در دسترس نیست.
پژوهشی که سال ۱۳۹۵ در بیمارستان فقیهی شیراز صورت گرفت به بررسی پرونده ۲۲۵ بیماری پرداخت که طی سال ۱۳۹۴ درمانشان پایان یافته بود اما بهعلت عدم توانائی در تسویهحساب با بیمارستان، اجازه ترخیص نداشتند. یافتههای این پژوهش نشان داد که ۸۶ درصد این عده بهدلیل مشکلات مالی، ۷ درصد بهدلیل نبود پرسنل بیمه در بیمارستان، و ۷ درصد بهدلیل نداشتن همراه و حدود ۵ درصد بهدلیل عدم برخورداری از بیمه پزشکی، اجازه ترخیص نداشتند و گروگان بیمارستان بودند و میانگین تأخیر در ترخیص این عده ۱۶ روز بوده است. میانگین مبالغ بدهی بین ۵۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان بابت درمان بیماریهای قلبی، کلیوی، دیابتی و روماتولوژی بیماران بوده است.
طی سالهای اخیر، بهویژه از سال ۱۴۰۴ تا کنون، افزایش تورم و گسترش فقر موجب شده که در بسیاری موارد بیماران قادر به پرداخت هزینههای یک تا دو و سه میلیونی نیز نباشند و با اجبار در بیمارستانها نگاه داشته میشوند. یک گروه خیریه در سال گذشته با پرداخت ۲۴ میلیون تومان موجب ترخیص ۱۸ بیمار در مرکز درمانی بعثت شده است. مؤسسه خیریه شعف نیز در گزارش تیرماه سال جاری، به پرداخت هزینه ۴۶ بیمار در ماه اردیبهشت اشاره کرده که درمانشان پایان یافته اما قادر به تأمین هزینههای پزشکی نبوده و هفتهها ترخیص نشده بودند. کار به جائی رسیده که در برخی بیمارستانها با فشار و تهدید، خانوادهها و همراهان بیمار را مجبور میکنند هر دو سه روز یکبار هزینهها را پرداخت کنند، در غیر این صورت از ارائه باقی خدمات پزشکی به بیمار بستریشده خودداری میکنند. این سیاست ضد انسانی مسئولین بیمارستانها، علاوه بر به مخاطره انداختن جان بیمار، فشار روانی فراوانی به پرسنل و کادر درمانی وارد میآورد که به لحاظ وجدان شغلی از ادامه درمان بیماران بازداشته میشوند.
این اما تنها یک جنبه از وضعیت بهداشت و درمان تحت حاکمیت جمهوری اسلامی است. میلیونها تن از کارگران و زحمتکشان و اقشار کمدرآمد و فاقد درآمد، از ابتدائیترین امکانات بهداشتی و درمانی محروماند، به داروی مورد نیاز دسترسی ندارند و از پس قیمتهای سرسامآور دارو برنمیآیند، بسیاری بهخاطر هزینههای گزاف درمان از مراجعه به پزشک و بیمارستان خودداری میکنند، یا داروی قسطی میخرند، در مصرف داروی مورد نیاز خود صرفهجویی میکنند و گاه وام میگیرند و یا دارو قرض میکنند. در مواردی هم که با خطر مرگ روبرو میشوند و بناچار به بیمارستان میروند، به فرض درمان، قادر به تأمین هزینههای کمرشکن درمان نیستند، یا در بیمارستانها و مراکز پزشکی به گروگان گرفته میشوند، مورد تهدید و خشونت قرار میگیرند.
بیجهت نیست که وضعیت بهداشت و درمان، آئینه تمامنمایی از رفاه، عدالت و کرامت انسانی است. شکاف طبقاتی، ورشکستگی اقتصادی، فساد و رانتخواری در ایران وضعیت بهداشت و درمان را روز به روز فاجعهبارتر کرده و جان میلیونها تن از اقشار کارگر و تودههای زحمتکش را بیش از پیش به مخاطره انداخته و کرامت انسانی را نابود کرده است.
برخورداری از امکانات بهداشت و درمان رایگان، از ابتدائیترین حقوق انسانی است. این حق اولیه را در اعتراضات فریاد کنیم و برای برخورداری از بهداشت و درمان رایگان برای تمام زحمتکشان مبارزه کنیم.
نظرات شما