گزارشهای جدیدی از سودهای کلانی که در نیمه دوم سال جاری میلادی درنتیجه جنگ و ویرانی در خاورمیانه عاید تعدادی از بزرگترین انحصارات صنعتی و بانکی جهان شد، انتشاریافته است.
جنگهایی که دولتهای ارتجاعی برپا میکنند گرچه نتایج فاجعهباری ازنظر تلفات انسانی، ویرانی و تخریب شهرها، تاسیسات زیربنائی مورد نیاز همگانی، مراکز مسکونی مردم، گرانی، فقر، بیکاری برای تودههای کارگر و زحمتکش به همراه میآورد، اما همواره برای طبقه سرمایهدار و بزرگترین انحصارات صنعتی و مالی جهان، سودهای هنگفتی به بار میآورد.
در جریان جنگ میان دولتهای آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، تودههای وسیع مردم ایران، بهویژه کارگران، متحمل صدمات و خسارات سنگینی شدند. هزاران تن از مردم ایران،از جمله کودکان، جان خود را از دست دادند یا مصدوم و معلول شدند.
در این فاصله وضعیت معیشتی کارگران و زحمتکشان در ابعادی بیسابقه وخیم ترشد. بهای کالاها پیدرپی افزایش یافت.بر طبق گزارش مرکز آمار،در تیرماه ۱۴۰۵ شاخص قیمت مصرفکننده خانوارهای کشور نسبت به ماه مشابه سال قبل، ۹ / ۸۷ درصد افزایش یافت. یعنی خانوارهای کشور بهطور میانگین، ۹ / ۸۷ درصد بیشتر از تیرماه ۱۴۰۴ برای خرید یک «مجموعه کالاها و خدمات یکسان» هزینه کردهاند و در دوازدهماهه منتهی به ماه جاری نسبت به دوره مشابه سال قبل، ۶۶ درصد افزایش داشته است. در همین مدت، گروه کثیری از کارگران کار خود را از دست دادند و بین یک تا دو میلیون تن بر تعداد بیکاران افزوده شد. میلیونها تن از مردم ایران به اعماق خط فقر سقوط کردند.علاوه بر ایران، مردم تعدادی از کشورهای منطقه نیز که مستقیم و غیرمستقیم درگیر این جنگ شدند، از این فجایع برکنار نماندند. اما تأثیرات مخرب این جنگ بر تودههای مردم، محدود به منطقه خاورمیانه نبود، مردم تمام کشورهای جهان به نحوی از عواقب این جنگ ارتجاعی آسیب دیدند. نهفقط هزینههای بنزین، گاز،برق در تمام کشورها شدیداً افزایش یافت، بلکه بهای بسیاری از کالاهای مورد نیاز روزمره نیز افزایش یافت و فشار سنگینی بر سطح معیشت کارگران و زحمتکشان جهان وارد آورد.
سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد (فائو) اعلام کرد که قیمت جهانی مواد غذایی در ماه ژوئیه به بالاترین سطح خود در بیش از سه سال گذشته رسید.
بنابراین روشن است که این جنگ ارتجاعی، مردم سراسر جهان را به درجات مختلف تحت تأثیر قرارداد. در یک چنین شرایطی که جنگ برای مردم ایران و برخی کشورهای منطقه، مرگ، ویرانی، فقر، بیکاری، گرانی به بار آورد، قبل از همه انحصارات بزرگ نفتی جهان بودند که از این جنگ سودهای هنگفتی بهجیب زدند. در هفته گذشته خبرگزاریها و روزنامههای جهان، گزارشهایی از سودهای کلان غولهای نفتی جهان در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶ انتشار دادند. بر طبق گزارش گاردین، سود هشت شرکت بزرگ نفتی جهان ، بریتیش پترولیوم، شل، اکینور، توتالانرژیز، انی، شورون و اکسونموبیل، آرامکوی عربستان، در سهماهه دوم سال تقریباً دو برابر شد. مجموع سود این شرکتها در فاصله آوریل تا پایان ژوئن نزدیک به ۹۳ میلیارد دلار رسید؛ یعنی بیش از ۷۰۰ هزار دلار در هر دقیقه. سود این شرکتها در سهماهه دوم سال ۲۰۲۵ کمتر از ۵۰ میلیارد دلار بود.
آرامکوی سعودی، بزرگترین تولیدکننده نفت دولتی جهان، نیز به رغم کاهش صادرات، درآمد سهماهه بسیار بالاتری را گزارش کرد و ۳۲ میلیارد و ۶۹۰ میلیون دلار سود خالص به دست آورد. ۴۴ درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته.
به گزارش الجزیره، اکسون موبیل بزرگترین شرکت نفتی ایالاتمتحده، درآمد سهماهه دوم خود را ۵ / ۱۴ میلیارد دلار گزارش کرد. تقریباً دو برابر سال گذشته که با احتساب درآمد تعدیلشده ۷ / ۱۴ میلیارد دلار، بالاترین سود سهماهه خود را در چهار سال گذشته ثبت کرد.
شورون نیز ۲ / ۱۲ میلیارد دلار سود خالص اعلام کرد؛ بیش از پنج برابر دوره مشابه سال قبل. درآمد غول نفتی فرانسوی، توتال انرژیز، در سهماهه دوم، ۶۷ درصد افزایش یافت که بیشترین سود سهماهه این شرکت طی سه سال گذشته بود. توتال در سهماهه نخست سال جاری میلادی نیز، ۴ / ۵ میلیارد دلار سود کسب کرد.
شل با ۸۴ / ۹ میلیارد دلار، درآمد سهماهه دوم خود را بیش از دو برابر افزایش داد ؛ آنهم در شرایطی که خسارتهای ناشی از جنگ، تولید گاز این شرکت در قطر را کاهش داده بود. سود سهماهه نخست این شرکت نیز به ۹۲ / ۶ میلیارد دلار رسیده بود. سود اکینور نیز از ۸ / ۱ میلیارد دلار در بهار سال گذشته به ۲ / ۳ میلیارد دلار افزایش یافت.
بریتیش پترولیوم، از سود ۷۳ / ۵ میلیارد دلاری در سهماهه دوم خبر داد. این رقم بیش از دو برابر سود ۳۵ / ۲ میلیارد دلاری شرکت در دوره مشابه سال گذشته بود. در سه ماه نخست سال نیز سود این انحصار نفتی به بیش از دو برابر افزایشیافته و به ۲ / ۳ میلیارد دلار رسیده بود. رونق شرکتهای نفتی تنها به صورتهای مالی آنها محدود نماند. ارزش بازار این هشت شرکت طی ماههای اخیر حدود ۶۰۰ میلیارد دلار افزایش یافت و درمجموع از سه هزار میلیارد دلار فراتر رفته است.
یکی دیگر از نعمتهای جنگ برای سرمایهداران و بزرگترین انحصارات قدرتهای امپریالیست جهان ، رونق صنایع تسلیحاتی است. جنگ، برای انسانها و طبیعت فاجعه میآفریند و آنها را کشتار و قربانی میکند، اما صنایع تسلیحاتی را رونق میبخشد و سودهای هنگفتی عاید بزرگترین انحصارات تسلیحاتی میکند که سلاح های مرگبار برای نابودی انسان و طبیعت تولید میکنند. به گزارش دنیای اقتصاد، لاکهید مارتین، جنرال داینامیکس، التریهریس و شرکت مادر ریتیون (آرتیایکس) همگی سود خالص بالاتری نسبت به سال گذشته گزارش کردند. این رشد چشمگیر همزمان با هزینههای سنگین ایالاتمتحده برای ترمیم ذخایر موشکی خود و تغییر وضعیت پایگاه صنعتی دفاعی این کشور بوده است.
به گزارش تجارت نیوز، در حال حاضر سهام شرکتهای تجهیزات نظامی و دفاعی به بالاترین حد خود در ایالاتمتحده رسیده است که ناشی از نیاز به تولید میلیاردها دلار سامانههای تسلیحاتی در خلال جنگ در منطقه خاورمیانه است.
در هفتههای گذشته، قیمت سهام شرکتهای بزرگ تولیدکننده سلاح در ایالاتمتحده با افزایش همراه بود. نورثروپ گرومن (۵ درصد)، RTX با (۵ / ۴ درصد) و لاکهید مارتین (۳ درصد) افزایش داشت.
شرکت بیایئی سیستمز، سازنده قطعات جنگنده اف-۳۵، در تازهترین گزارش معاملاتی خود اعلام کرد انتظار دارد امسال شاهد رشد قابلتوجه فروش و سود خود باشد.
اما جنگ منجر به رونق تعداد دیگری از انحصارات صنعتی نیز شده است. با افزایش بهای بنزین، خرید خودروهای برقی افزایش یافت و بازار پررونقی برای انحصارات خودروسازی ایجاد کرد و سود آنها را افزایش داد. صنایع تولیدکننده پنلهای خورشیدی نیز از این جنگ سود بردهاند. بنابراین جنگ برای آنها نیز محرکی برای افزایش سود و بهای سهام بوده است. در کنار انحصارات صنعتی، مهمترین بانکهای انحصاری جهان نیزسودهای کلانی به جیب زدند.
بانکهای بزرگ جهان که حجم کلانی از سهام انحصارات صنعتی را در اختیاردارند آنها نیز سودهای هنگفتی کسب کردند. بانکهایی مانند جیپی مورگان، گلدمن ساکس، سیتیگروپ و بانک آو آمریکا درآمدهای کلانی از معاملات سهام کسب کردند.
به گزارش بیبیسی فارسی ” بخش معاملات بانک جیپی مورگان در سه ماه نخست ۲۰۲۶ رکورد درآمد ۶ / ۱۱ میلیارد دلاری ثبت کرد؛ عاملی که به این بانک کمک کرد دومین سود فصلی بزرگ تاریخ خود را ثبت کند.
در میان دیگر بانکهای موسوم به «شش بانک بزرگ» آمریکا – شامل بانک آمریکا، مورگان استنلی، سیتیگروپ، گلدمن ساکس و ولز فارگو – سودها در سهماهه نخست سال به شکل چشمگیری افزایش یافت.
درمجموع، این بانکها در سه ماه نخست ۲۰۲۶ حدود ۷ / ۴۷ میلیارد دلار سود کسب کردند.
در کشورهای نفتخیز خاورمیانه نیز که یکمشت رژیمهای فوق ارتجاعی استبدادی بر آنها حاکماند، مستثنا از شرایط جنگ و یا آرامش، همانگونه که مورد آرامکوی عربستان نشان داد، حتی در شرایطی که فروش نفت کاهش یابد، درآمد و سودهای کلانی نصیب دولت و طبقه سرمایهدار میشود. فراتر از آن در شرایطی از نمونه ایران که رژیم حاکم با تحریم روبهروست، بازهم در اینجا طبقه سرمایهدار حاکم است که به طرق دیگری ازجمله واسطهگری فروش نفت قاچاقی و دزدی، سودهای کلانی را عاید خود میکند. یک نمونه آن جنجالی است که اخیراً در ایران بر سر ماجرای تراستیها درگرفته است.
تراستیها گروهی از سرمایهداران مورد اعتماد رژیم و تائید شده شورای عالی امنیت ملی هستند که به دلیل تحریم و محدودیتهای بانکی و مالی، وظیفه فروش نفت و محصولات پتروشیمی را در خارج از کشور، انتقال ارز یا جابهجایی منابع مالی رژیم را بر عهده میگیرند. آنها کار خود را به شکلی کاملاً مخفیانه انجام میدهند و نظارتی هم بر فعالیت آنها وجود ندارد. آنها در جریان انجام این کار، یک درآمد بسیار هنگفت کسب میکنند. آنها بخشی از این درآمد را به جیب میزنند و سهم سران دستگاه بوروکراسی را نیز میدهند. بر طبق گزارشهایی که اخیراً انتشاریافته تراستیها بخش بزرگی از این پولها را که ظاهراً قرار بوده به خزانه دولت واریز کنند، به جیب زده یا برخی تمام پول را برداشته و از کشور خارجشدهاند. ماجرا چنان ابعادی به خود گرفته که حالا مدتی است سازمان بازرسی کل کشور و دستگاه قضائی فاسد و دزد هم وارد ماجرا شدهاند تا گویا بخشهایی از این پولها را که هرگز به کشور بازگردانده نشده، پس بگیرند. رئیس سازمان بازرسی کل کشور، میگوید: حدود ۱۱ میلیارد دلار منابع نزد تراستیها قرار دارد؛ بررسیهای انجامشده نشان میدهد حدود ۶ / ۱ میلیارد دلار از این منابع توسط برخی افراد مورد سوءاستفاده قرارگرفته است. دریکی از پروندهها، یک تراستی پس از دریافت ۲۰۰ میلیون دلار، پول را بازنگردانده و از کشور خارجشده است.
به گزارش اقتصادنیوز در همین رابطه ، رئیس سازمان بازرسی کل کشور نیز از تشکیل هیئت ویژه قضایی برای رسیدگی به مفاسد ارزی خبر داد و اعلام کرد، بررسی اطلاعات بانک مرکزی نشان میدهد ۲۰ هزار و ۶۷۶ شخص حقیقی و حقوقی درمجموع حدود ۹۴ میلیارد یورو تعهد ارزی ایفا نشده، دارند. به گفته او این پروندهها بر اساس حجم بدهی به سه گروه بدهکاران کلان، متوسط و خرد تقسیمشده تا روند رسیدگی با سرعت بیشتری دنبال شود.
غلامرضا تاجگردون، رئیس کمیسیون برنامهوبودجه مجلس نیز، با ارائه آمار مشخص نشان داد که از مجموع حدود ۲۱ میلیارد دلار نفت فروختهشده، تنها ۱۳ میلیارد دلار آن به کشور بازگشته و نزدیک به ۸ میلیارد دلار همچنان وصول نشده است.
اژهای نیز در اوایل مرداد ۱۴۰۵ گفت از دیماه ۱۴۰۴ تاکنون ۵ / ۷ میلیارد یورو به بیتالمال بازگردانده شده و ۲۶ میلیارد یورو تعیین تکلیف شده است. به گفته اژهای، بیش از ۳۰۰ نفر در ارتباط با این پرونده به دادگستری معرفی و برای آنها پرونده کیفری تشکیلشده و بیش از ۸۰۰ شخص حقیقی و حقوقی نیز به دستگاههای مسئول معرفیشدهاند.
رئیس سازمان بازرسی کل کشور، با تشریح آخرین وضعیت رسیدگی به پروندههای تعهدات ارزی، از بازگشت قریب به ۲۰ میلیارد یورو ارز به چرخه اقتصادی کشور در پی اقدامات هیئت ویژه قضایی خبر داد.
جنگ، تحریم و عواقب وخیم آن برای مردم ایران و خاورمیانه، البته یک مورد منفرد در جهان نیست. هماکنون درگیریهای نظامی دیگری در گوشه و کنار جهان در جریان است که یکی از مهمترین آنها جنگ میان روسیه و اوکراین است که درواقع جنگی میان روسیه و ناتوست که اوکراین به نیابت از قدرتهای اروپائی و آمریکا با روسیه در حال جنگ است. اما درگیریها به همین محدودهها ختم نمیشود. تضاد میان قدرتهای امپریالیست جهانی بر سر سلطه بر بازارهای جهان و نفوذ سیاسی مدام در حال تشدید شدن است. این تشدید تضادها بهویژه در این واقعیت خود را نشان میدهد که تمام کشورهای جهان در حال افزایش بودجههای نظامی و مجهز شدن به پیشرفتهترین سلاحهای ویرانگر کشتارجمعی، برای درگیریهای نظامی آینده هستند.
از همین روست که بر طبق گزارش موسسه تحقیقات صلح بینالمللی استکهلم، هزینههای نظامی کشورهای جهان در سال ۲۰۲۵ به رقم بیسابقه ۸۸ / ۲ تریلیون دلار رسید. در این میان هزینههای نظامی ایالاتمتحده حدود ۹۵۴ میلیارد دلار، بزرگترین بودجه نظامی جهان را دار بود. چین و روسیه: در رتبههای دوم و سوم قرار دارداشتند. چین (۳۳۶ میلیارد دلار)، روسیه (۱۹۰ میلیارد دلار)سهم سه کشور برتر: آمریکا، چین و روسیه درمجموع ۴۸ / ۱ تریلیون دلار (معادل ۵۱ درصد کل هزینهها) را هزینه کردهاند.
این ارقام با توجه به هزینههای کلان اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۶ بسیار فراتر از سال گذشته خواهد بود. در تیرماه امسال اعلام شد، هزینههای نظامی کشورهای عضو پیمان ناتو در سال ۲۰۲۶ به ۸ / ۱ تریلیون دلار رسیده است که حدود ۱۱ درصد بیشتر از هزینه ۶۳ / ۱ تریلیون دلاری این پیمان نظامی در سال ۲۰۲۵ است.
پیشبینی میشود هزینههای نظامی آمریکا در سال ۲۰۲۶ به ۰۳ / ۱ تریلیون دلار برسد.
همچنین پیشبینی میشود که آلمان با ۱۴۷ میلیارد دلار، انگلیس با ۱۱۰ میلیارد دلار، فرانسه با ۸۰ میلیارد دلار، ایتالیا با ۵۷ میلیارد دلار، لهستان با ۵۳ میلیارد دلار، کانادا با ۵۲ میلیارد دلار و ترکیه با ۴۸ میلیارد دلار در ردههای دوم تا هشتم قرار بگیرند. مجلس نمایندگان آمریکا نیز روز پنجشنبه لایحه بودجه ۱۵ / ۱ تریلیون دلاری، نظامی سال ۲۰۲۷ را تصویب کرد.
این افزایش هزینههای نظامی درحالیکه رونق بیشتر صنایع تسلیحاتی و درنتیجه سودهای کلانی برای انحصارات تسلیحاتی در پی خواهد داشت، جز تشدید فقر، بیکاری، گرسنگی میلیاردها انسان در جهان و درنهایت کشتار انسانها و نابودی طبیعت نتیجهای در پی نخواهد داشت. تا وقتیکه سرمایهداری برجهان حاکم است، وضع بر همین منوال خواهد بود. تنها راه نجات بشریت از فجایعی که سرمایهداری آفریده و میآفریند، سرنگونی نظم جهانی سرمایهداری و برقراری سوسیالیسم در تمام جهان است.
نظرات شما