موج جديد اخراج‌های دستجمعی و بيکارسازی وسيع کارگران که از فروردين سال جاری آغاز شده است، بی آنکه کم‌ترين نشانی از کاهش شتاب آن ديده شود، همچنان ادامه دارد و روزانه صدها کارگر را به غرقاب بيکاری می‌فرستد. اين موج، که نخستين علائم آن با اخراج ۶۵۰ کارگر شهاب خودرو و قرارگرفتن ۸۰۰ کارگر فلزکار تهران در يک قدمی اخراج، در نخستين روزهای پس از تعطيلات نوروزی پديدار گرديد، با اخراج ۲۰۰ کارگر ذوب آهن اسد آباد، ۱۲۰۰ کارگر شرکت “اسنوا” سازنده لوازم خانگی در اصفهان، ۱۲۰ کارگر کارخانه نويد اصفهان و اخراج بيش از ۲۰۰ کارگر کارخانه آجر اهواز ادامه يافت. اخراج گسترده کارگران، البته امر بی سابقه‌ای نبود و در سال ۹۰ نيز سرمايه‌داران ده‌ها هزار کارگر را بی سروصدا اخراج و به سنگ فرش خيابان پرتاب کرده بودند. ايلنا به نقل از دبير کل خانه کارگر رژيم فاش ساخت که در سال ۹۰، صد هزار کارگر در بيش از هزار واحد توليدی اخراج شده‌اند. به اعتراف همين منبع دولتی، تنها در بخش کشاورزی و به علت تعطيلی ۳۲۵ واحد توليدی کود کشاورزی در چند سال اخير، ۱۵ هزار کارگر، کار خود را از دست داده‌اند.
اين ارقام گويای عمق بحران و رکود اقتصادی در سال‌های اخير است. تداوم اجرای سياست‌های اقتصادی نئوليبرال و اجرای قانون حذف سوبسيدها و آزادسازی قيمت‌ها، بحران و رکود اقتصادی و بحران موجود در واحدهای توليدی را عميق‌تر ساخت. همراه با تعميق بحران و رکود اقتصادی روند تعطيلی و توقف کارخانه‌ها نيز تشديد گرديد و از اوائل سال جاری، موج اخراج و بيکارسازی کارگران دامنه بازهم وسيع‌تری به خود گرفت. وضعيت اقتصادی به حدی به وخامت گرائيد و دامنه اخراج‌ها به حدی فزونی گرفت که به اعتراف رسانه‌های حکومتی ۳۰ درصد کارگران از ابتدای سال ۹۱ اخراج شده‌اند. رويدادهای دو ماهه اخير نيز حاکی از تعميق بحران و رکود و ادامۀ روند اخراج‌ها و بيکار سازی کارگران است.
اخراج ۲۰۰ کارگر کارخانه نازگل، توليد کننده روغن خوراکی و ۶۰ کارگر کارخانه شير طعم لارستان در ۲۴ ارديبهشت، اخراج ۱۱۵ کارگر مجتمع گوشت رازان قزوين در ۲۵ ارديبهشت،  ۲۰۰ کارگر کارخانه زاگرس خودرو واقع در بروجرد در ۲۶ ارديبهشت، اخراج ۷۰ کارگر کارخانه نخ ايران واقع در شهرک صنعتی ابهر، ۱۵۰ کارگر کارخانه شير وارنا در ۲۷ ارديبهشت، ۹۰ کارگر کارخانه ذوب فلزات نورد خليج فارس در ۲۹ ارديبهشت، ۶۷ کارگر شرکت کشت و صنعت قارچ سينا در همدان در دوم خرداد، ۱۲۳ کارگر سيمان طبس در پنجم خرداد، اخراج ۶۷ کارگر چدن پارس ساوه در ششم خرداد،  تعطيلی صدها کوره آجرپزی سنتی در کرمانشاه و اخراج ۵۰۰۰ کارگر اين کوره‌ها، تعطيلی قطعی کارخانه قند و تصفيه شکر اهواز و بيکاری ۵۰۰ پرسنل اين کارخانه، تنها نمونه‌هائی از اخراج‌های وسيع کارگری در فاصله ۲۴ ارديبهشت تا ۶ خرداد است. به عبارت ديگر در ظرف دو هفته مجموعاً ۶۶۵۳ کارگر وبه‏طور متوسط روزانه متجاوز از ۴۷۵ کارگر اخراج شده‌اند. اين روند اگر به سياق تا کنونی ادامه پيدا کند، رقم کارگران اخراجی در سال جاری به بيش از ۱۷۳ هزار نفر و به حدود دو برابر کارگران اخراجی در سال گذشته خواهد رسيد.
هر بحران شيوه توليد سرمايه‌داری، با تلاش طبقه سرمايه‌دار برای انداختن تمام بار بحران بر دوش طبقه کارگر همراه است و تعطيل و توقف کارخانه‌ها و اخراج دستجمعی کارگران، يکی از روش‌هائی‌ست که سرمايه‌داران به آن متوسل می‌شوند. افزون بر اين، تشديد و تداوم بحران و رکود و وخيم‌تر شدن اوضاع اقتصادی، کشمکش‌ها و اختلافات درونی نظام به ويژه کشمکش سرمايه‌داران خصوصی و بخش توليد، با دار و دسته دولت احمدی نژاد، بر سر سهم‌بری از درآمدهای ناشی از آزاد سازی قيمت‌ها را نيز تشديد نموده است. اين بخش از سرمايه‌داران که همواره مشمول کمک‌های بلاعوض و تسهيلات دولت بوده‌اند، اکنون امتيازات بيشتری طلب می‌کنند. علاوه بر کمک‌ها و تسهيلات گوناگونی که دولت هر ساله در اختيار سرمايه‌داران خصوصی و بخش توليد قرار می‌دهد، سال گذشته و همزمان با اجرای قانون هدفمندی يارانه‌ها، دولت وعده داده بود که ۳۰ درصد از درآمد حاصل از اجرای مرحله نخست اين قانون را در اختيار آن‌ها قرار دهد. وقتی که دولت به وعده خود عمل نکرد و تمام درآمد را به جيب خود ريخت، صدای اين بخش از سرمايه‌داران که خود را مغبون احساس می‌کنند، درآمد و با تعطيل و توقف گسترده و هماهنگ واحدهای توليدی و اخراج وسيع کارگران، به نزاع با دولت روی آورده و سهم خود را طلب می‌کنند. آنان در اين نزاع بر سر سهم، در عين حال علت اصلی بحران کنونی در واحدهای صنعتی را عدم حمايت دولت از بخش خصوصی ذکر می‌کنند.
سخنان حمزه درواری، عضو هيأت رئيسه کانون عالی کارفرمايان و نماينده کارفرمايان در شورای عالی کار که در سايت ايلنا مورخ چهارم خرداد درج گرديد، تصوير بسيار روشنی از اين سهم خواهی بدست می‌دهد و انتظارات سرمايه‌داران بخش خصوصی از دولت را به صريح‌ترين شکلی بيان می‌دارد. وی می‌گويد: “علت اصلی بحران در واحدهای صنعتی، عدم حمايت دولت متناسب با شرايط تحريم است. دولت به طور برابر از صنايع خصوصی و دولتی حمايت نمی‌کند. شرکت‌های دولتی مطالبات خود را از دولت وصول می‌کنند اما بخش خصوصی توان وصول مطالبات خود را از دولت ندارد و اين مسأله از مهم‌ترين عوامل بحران در کارخانه‌هاست”. عضو هيأت رئيسه کانون عالی کارفرمايان در ادامه سخنان خود، از اينکه بانک‌ها سرمايۀ در گردش را در اختيار بخش خصوصی قرار نمی‌دهند، از اينکه به واحدهائی که بدهی معوقه دارند، وام داده نمی‌شود و از اينکه اگر اين واحدها به سازمان تأمين اجتماعی بدهی معوقه‌ای دارند، بايد با ۶ درصد جريمه ديرکرد، آن را پرداخت کنند شديداً گلايه و شکوه می‌کند و سپس می‌افزايد “در شرايطی که کارخانه‌ها با توانی معدل ۲۰ تا ۲۵ درصد توان واقعی خود فعاليت می‌کنند و دولت نيز با شعارها و بخشنامه‌های مختلف، از حمايت بانک‌ها از بخش خصوصی جلوگيری می‌کند، نمی‌توان انتظار عدم وجود بحران در صنايع را داشت” و سرانجام در پايان سخنان خود می‌گويد “يکی از دلائل اصلی بحران در صنعت کشور، عدم اجرائی شدن تعهدات دولت در قبال حمايت از بخش توليد بود که مشکلات عمده‌ای را برای صنعت کشور ايجاد کرد.”
بخش خصوصی بورژوازی صنعتی، ضمن آنکه دولت را مسئول وضعيت بحرانی صنايع معرفی می‌کند، در عين حال بديهی‌ست که بخواهد از آشفته بازار کنونی به سود خود بهره برداری نمايد و خواستار آن شود که دولت، سهم بيشتری از درآمدهای ملی، درآمد نفت و از درآمدهای حاصل از اجرای قانون هدفمندی يارانه‌ها را به اين بخش اختصاص دهد و با همين انگيزه است که پی در پی کارخانه‌ها را تعطيل و گروه گروه کارگران را اخراج می‌کند تا با استفاده از نيروی اعتراض کارگران به عنوان يک عامل فشار، اهداف خود را متحقق سازد. اين بخش از بورژوازی آشکار و نهان اعلام می‌کند مادام که دولت به آن کمک و سرکيسه را شل‌تر نکند، توقف کارخانه‌ها و اخراج‌های دستجمعی نيز ادامه خواهد يافت.
مستقل از تعمّد اين بخش از بورژوازی در بيکارسازی کارگران، بديهی‌ست که در هر بحران و رکود توليد در نظام سرمايه‌داری ، همواره اين طبقه کارگر است که تلفات و قربانی ميدهد و بخش‌هائی از آن به اجبار از محيط کار و توليد کنده و به صف بيکاران ملحق می‌شوند. در موج جديد بيکارسازی‌های اخير نيز روزانه صدها کارگر از کار اخراج می‌شوند و به صف متورم و هشت ميليونی ارتش ذخيره کار می‌پيوندند. سرمايه‌داران توأم با اخراج گروه گروه از کارگران، و در نتيجه عدم پرداخت دستمزد به آن‌ها، فشار کار عليه کارگران شاغل باقيمانده را تشديد می‌کنند، کار بيشتری را از آن‌ها می‌کشند و باز هم بر شدت استثمار کارگران می‌افزايند. البته شيوه توليد سرمايه‌داری و انباشت سرمايه، با ايجاد يک جمعيت نسبی زائد کارگری و سپاه ذخیره کار همراه و با آن ملازم است. مارکس نيز اين موضوع و پديدا ر شدن اين ارتش ذخيره کار را با دقت موشکافانه‌ای مورد بررسی قرار داده و در اين مورد چنين مينويسد:
“با پيشرفت انباشت، نسبت سرمايه ثابت به سرمايه متغيير دگرگون می‌شود و جزء ثابت سرمايه، به زيان جزء متغير آن، دائماً افزايش می‌يابد. تقاضای کار در رابطه با مقدار سرمايه کل به طور نسبی و با تصاعدی پرشتاب‌تر از افزايش مقدار مزبور، تنزّل می‌کند. البته با نموّ سرمايه کل، جزء متغير آن با نيروی کاری که سرمايه در خود فرو می‌برد نيز افزايش می‌يابد ولی در نسبتی که دائماً در حال نزول است”. مارکس پس از توضيحات خود پيرامون کاهش نسبی جزء متغير سرمايه يعنی نيروی کارزنده در جريان رشد سرمايه‌داری و انباشت سرمايه می‌نويسد “در حقيقت انباشت سرمايه‌داری به نسبت توانائی و عرض و طول خويش، دائماً يک اضافه جمعيت زائد کارگری را بوجود می‌آورد که جنبه نسبی دارد، يعنی متجاوز از ميزان نيازمندی‌های متوسط سرمايه است” سپس در مورد اين جمعيت زائد کارگری يا ارتش ذخيره آماده به کار می‌گويد “اما اگر وجود جمعيت زائد کارگری نتيجۀ انباشت و يا توسعه ثروت بر اساس سرمايه‌داری‌ست، بالعکس همين اضافه جمعيت به نوبه خود اهرمی برای انباشت سرمايه‌داری می‌گردد و حتا به يکی از شرايط وجودی شيوه توليد سرمايه‌داری مبدل می‌شود. اضافه جمعيت مزبور، ارتش احتياط صنعتی آماده به خدمتی به وجود می‌آورد که چنان کامل و مطلق به سرمايه تعلق دارد که گوئی وی آن را با مخارج شخصی خود پرورده است. وی برای تأمين احتياجات متغيّر ارزش افزائی سرمايه، مصالح انسانی همواره آماده‌ای را ايجاد می‌کند، که مستقل از حدود حقيقی افزايش جمعيت است” و “يک جمعيت نسبی زائد در رابطه با احتياجات ارزش افزائی متوسط سرمايه، شرط حياتی صنعت جديد است” مارکس در ادامه پيرامون محکوم ساختن بخشی از طبقه کارگر به بيکاری اجباری به قيمت تشديد فشار کار بر کارگران شاغل که وسيله‌ای برای فربه‌تر شدن سرمايه‌دار است چنين می‌گويد “کارِ بی اندازۀ بخش شاغل طبقه کارگر، صفوف ذخيره را متورم می‌سازد، در حاليکه بالعکس فشار فزاينده‌ای که اين بخش اخير بوسيله رقابت خويش به بخش نخست وارد می‌کند، آن را به کار طاقت فرسا و قبول تحميلات کارفرما وادار می‌کند. محکوم ساختن بخشی از طبقه کارگر به بيکاری اجباری با توسل به کار طاقت فرسای بخش ديگر و بالعکس، وسيلۀ توانگر شدن انفرادی سرمايه‌داران می‌گردد و در عين حال توليد سپاه صنعتی ذخيره را به مقياسی که با پيشرفت انباشت اجتماعی متناسب است تسريع می‌کند” [کاپيتال جلد اول ترجمه ایرج اسکندری، صفحات ۵۶۹ – ۵۷۶]
بنابراين روشن است که موج جديد اخراج‌ها تنها و تنها به زيان طبقه کارگر است که در يک سو با متراکم‌تر شدن جمعيت بيکار و رقابت کارگران اين بخش با بخش شاغل، به وسيله‌ای برای تشديد فشار کار بر کارگران شاغل تبديل می‌شود و اين بخش از کارگران را به قبول کار طاقت فرسا و تحميلات کارفرما مانند قراردادهای موقت و سفيد امضا، ساعات کار اضافی و حتا کار در روزهای تعطيل و امثال آن وادار می‌کند و از سوی ديگر همين کار بی اندازه و طاقت فرسای کارگران شاغل، صف بيکاران را متراکم‌تر می‌سازد و اين، نه تنها هيچ زيانی به سرمايه‌دار نمی‌رساند، بلکه به سود وی نيز هست چرا که علاقه مطلق هر سرمايه‌دار بر اين است که مقدار مشخصی کار از تعداد کم‌تری کارگر بيرون بکشد به جای آنکه به همان قيمت يا حتا ارزان‌تر از آن را، از تعداد بيشتری کارگر درآورد. چرا که حالت اخير، متضمن صرف هزينه‌ها و مخارج ديگری است که در مجموع، جمع هزينه را بالاتر می‌برد. نيازی به توضيح اين مسأله نيست که در شرايط بحران و رکود اقتصادی یا عکس آن، در هر حال سرمايه‌دار سود خود را می‌برد و اين طبقه کارگر است که در همه حال استثمار می‌شود و سرش، مانند سر مرغ در عزا و عروسی، بريده می‌شود.
اگرچه وضعيت بحرانی کنونی و اخراج‌های گسترده اخير، خارج از اين قاعده عمومی نيست، اما کارگران نمی‌توانند و نبايد به قربانيان ساکت و خاموش سرمايه‌داران تبديل شوند. موج اخراج‌های دستجمعی، خوشبختانه از همان آغاز با مقاومت و اعتراضات کارگری روبرو گشته است و اين اعتراض و مقاومت بايد تا توقف اخراج‌ها و بازگشت به کار کارگران اخراجی ادامه يابد. کارگران نبايد به اخراج خود رضايت و به اميال کارفرما تن دهند. اگر به خواست کارفرما و اخراج خود تن در دهند، ديگر هيچ “شانس” و امکانی برای بازگشت به کار ندارند، اما اگر در برابر آن مقاومت کنند، هنوز اين امکان هست که بتوانند کار خود را حفظ کنند. در اخراج‌های گسترده و دستجمعی سال‌های اخير و عکس‌العمل کارگران اخراجی در قبال آن، جنبش کارگری با دو تجربه در اين مورد همراه بوده است. تجربه نخست اين است که کارگرانی که تحت تأثير وعده‌های کارفرما، چه از طريق بازخريد و يا دريافت مبالغی پول، تن به اخراج داده‌اند، مستقل از آنکه بعداً چه تعداد از آن‌ها و برای چه مدتی توانسته‌اند از اندک حقوق بيکاری برخوردار گردند، اما پس از سپری شدن چند ماه و خرج شدن مبالغ دريافتی، عموماً به اشتباه خود پی‌برده و از کار خود پشيمان شده‌اند. اما تجربه دوم در مورد کارگرانی‌ست که در برابر اقدام کارفرما دست به مقاومت زده‌اند. کارگرانی که تن به اخراج نداده‌اند و با حضور فعال و مداوم خود در محل کار و اعتراضات مستمر خويش خواستار ادامه کار شده‌اند که در بسياری از موارد، اين دسته از کارگران با مقاومت و ايستادگی خود، يا تماماً و يا بخشاً توانسته‌اند کار خود را حفظ کنند و کارفرما و دولت را به عقب نشينی وادار نمايند.
بنابراین در شرايط کنونی نيز کارگران نبايد به اخراج خويش رضايت و به آن تن دهند. بر عکس، کارگران اخراجی بايد بطور دستجمعی و مستمر در محل کار خود حاضر شوند. کارخانه‌ها را به اشغال خود درآورند و با استمرار مبارزه، کارفرما را وادار به عقب نشينی و کار خود را حفظ کنند. بسیارمهم است که کارگران اخراجی، علاوه براعتراض دراشکالی مانند راه‏پیمائی و تجمع دربرابر دفاتر کارخانه ها و شرکت ها و یادرمقابل نهادها و ارگان های دولتی، به‏طوردستجمعی مستمراً درمحل کار خویش حضور یابند و آن را به اشغال خویش درآورند. درشرایط کنونی هرچه بیشترودرابعاد وسیع‏تری ازاین تاکتیک برای مقابله بااخراج‏ها استفاده شود، درجه موفقیت آن نیز بالاتراست.
مبارزۀ مؤثرتر کارگران عليه اخراج‌ها و برای بازگشت به کار کارگران اخراجی، مستلزم اقدامات متحدانه و هماهنگ کارگری بويژه، و دخالت آگاهانه فعالان کارگری و کارگران پيشرو در سازماندهی اعتراضات و جلب حمايت کارگران شاغل از کارگران اخراجی و غير شاغل است. هر کارگرِ امروز شاغلی بايد اين را بداند که او نيز می‌توانست يکی از کارگران اخراجی باشد و يا فردا به يک کارگر غير شاغل و اخراجی تبديل گردد. هر کارگری اعم از شاغل يا غير شاغل بايد اين را بياموزد که طبقه کارگر منافع واحدی دارد و آموزش اين امر ساده و توده‌ای کردن آن، کار و وظيفه کارگران پيشرو و آن دسته از فعالان کارگری است که برای آگاهی و تشکل‌يابی کارگران فعاليت و مبارزه می‌کنند. هرچقدر اتحاد و همبستگی کارگران شاغل و غير شاغل بيشتر باشد و هرچقدر حمايت کارگران شاغل از کارگران بيکار و غير شاغل بيشتر و قوی‌تر باشد، توان کارگران در مبارزه عليه کارفرمايان و برای عقب راندن آن‌ها نيز بيشتر است. کارگران بايد اين را بياموزند که کار بی اندازه و طاقت فرسای بخش شاغل طبقه کارگر، صف بيکاران را متراکم‌تر می سازد و در عين حال فشار فزاينده‌ای که صف بيکاران به وسيله رقابت خود به بخش کارگران شاغل وارد می‌سازد، اين بخش از کارگران را به قبول شرايط سخت و بی حقوقی و تحميلات گوناگون سرمايه‌داران وادار می‌کند. وظيفه کمونيست‌ها و همه کارگران آگاه و پيشرو است که چشم و گوش کارگران را به روی اين قانون طبيعی نظام سرمايه‌داری باز کنند و طبقه کارگر را برای دگرگونی اين نظم ضدانسانی آماده سازند.

متن کامل نشریه ۶۲۲ در فرمت پی دی اف

به رغم تمام اقدامات سرکوبگرانه دستگاه اطلاعاتی و امنيتی رژيم عليه کارگران پيشرو، فعالان و تشکل‌های کارگری، و به رغم احضارهای پی در پی و تهديدات تلفنی يا حضوری به قصد مرعوب ساختن کارگران و بالاخره به رغم ممنوعيت و تهديد دستگاه دولتی مبنی بر بازداشت کسانی که مراسم اول ماه مه را برگزار و يا در آن شرکت کنند، امسال نيز مراسم‌های متعددی توسط کارگران و فعالان کارگری و در اشکال و شيوه‌های متنوع و گوناگونی در تهران و برخی ديگر از شهرهای ايران برگزار گرديد. اين نکته از قبل کاملاً روشن بود و تجربۀ بيش از سه دهه حاکميت رژيم ارتجاعی جمهوری اسلامی نيز آن را مکرّر اثبات کرده بود که دولت ضد کارگری حاکم به هيچيک از کميته‌ها، جمع‌ها و تشکل‌های کارگری نه فقط مجوز برگزاری مراسم مستقل و برپائی تجمعات و راه‌پيمائی به مناسبت اول ماه مه را نخواهد داد، بلکه هرگونه مراسم مستقل و راه‌پيمائی در اين روز را با خشونت وبیرحمی سرکوب می‌کند. وضعيت رژيم جمهوری اسلامی درشرایط حاضربه قدری بحرانی و بی ثبات شده است که دولت جرأت نکرد حتا به تشکيلات دست ساز خود خانه کارگر نيز مجوز راه‌پيمائی بدهد.
علی ‏رغم ممنوعیت برگزاری مراسم اول ماه مه و به رغم تمام محدودیت ها،جمع‌ها، کميته‌ها، تشکل‌ها و فعالان کارگری با شور و شوق و با صدور فراخوان‌ها، بيانيه‌ها، اطلاعيه‌ها، پيام‌ها و قطعنامه‌های متعددی به استقبال اول ماه مه روزجهانی کارگر رفتند و مراسم‌های متعدد و گوناگونی در اشکال علنی، نيمه علنی و بخشاً مخفی در داخل شهرها ومیادین و خيابان‌ها، در اطراف شهرها و پارک‌ها و يا در کوه و دامن طبيعت و حتا درون زندان‌ها و شکنجه‌گاه‌های رژيم برگزار نمودند.
در تهران گروه‌هائی از کارگران ساختمانی در جمع‌های چند ده نفره در اطراف ميدان انقلاب و نيز در منطقه لواسان، مراسم‌هائی به مناسبت اول ماه مه برگزار نمودند. در پارک سردار واقع در منطقه کن، بيش از ۵۰ تن از کارگران باربر مهاجر و شاغل در تهران، بعدازظهر روز يازده ارديبهشت گردهم آمدند و با خواندن مطالبی در مورد مباحث کارگری و اول ماه مه و پخش شيرينی اين روز را گرامی داشتند. در دماوند نيز جمعی از کارگران فصلی و صنعتی شاغل در اين شهر مراسمی در محله احمد آباد برگزار نمودند که درآن ازجمله سرود انترناسیونال خوانده شد. دراین مراسم یک کارگرزن نیز به سخن‏رانی پرداخت وازکارگران زندانی حمایت به عمل آمد. همچنين کارگران در اکثر کارخانه‌های شهرک صنعتی البرز،شهرک صنعتی سلفچگان، شهرک صنعتی کاوه و نيز در برخی ديگر از کارخانه‌ها، در سر ساعت معينی مدت ده دقيقه دست از کار کشيدند و با يکديگر پيرامون اول ماه مه و مشکلات خويش به گفتگو پرداختند. در شهرک صنعتی ارگ جديد بم، کارگران به مدت يکساعت دست از کار کشيدند وپیرامون مسائل کارگری و لزوم تشکل‏یابی به بحث و گفتگو پرداختند. درشهرک صنعتی منطقه آزاد چابهارنیز کارگران یک ساعت دست ازکارکشیدند.در مشهد نيز گروه‌هائی از کارگران خباز رأس ساعت ۱۰ صبح دست از کار کشيدند. جمع‌هائی از کارگران عسلويه، کنگان، پتروشيمی‌های ماهشهر، پالايشگاه لاوان و بندرعباس، در يکی از کمپ‌های کارگری منطقه عسلويه گردهم آمدند و به مناسبت اول ماه مه مراسمی برگزار نمودند. در اين مراسم یکی ازکارگران سخنرانی کرد و پيرامون فعاليت‌های مشترک تشکل‌های کارگری، وضعيت جاری و مشکلات کارگران بحث و گفتگو به عمل آمد و سپس قطعنامه مشترک کمیته هماهنگی برای کمک به ایجاد تشکل های کارگری، کمیته پی‏گیری ایجاد تشکل های کارگری و انجمن صنفی کارگران برق و فلز کرمانشاه قرائت شد. در همین مراسم یکی ازکارگران قطعنامه اتحادیه آزاد کارگران ایران را نیز قرائت نمود.درمراسم اول ماه مه عسلویه هم چنین انتقاداتی نسبت به فعالان و تشکل های کارگری که نتوانسته اند یک قطعنامه یا بیانیه مشترک داشته باشند نیز به عمل آمد. همچنين جمعی از کارگران فولاد مبارکه و ذوب آهن اصفهان با کوهنوردی و صعود به قله کرکس، جمعی از کارگران کارخانجات کاشی و سراميک با صعود به قله شيرکوه و جمعی از کارگران لاستيک دنا و مخابرات راه دور شيراز با صعود به قله دنا و بحث و گفتگو در مورد مسائل کارگری و خواندن شعر و سرود اين روز را گرامی داشتند و به نشان همبستگی با کارگران مبارز، تصاويری از دو فعال کارگری دربند، رضا شهابی و عليرضا اخوان را بر فراز اين قله‌ها به اهتزاز درآوردند. همچنین در روز جمعه ۱۵ اردیبهشت برابر با ۴ مه  ۲۰۱۲ یک گلگشت کارگری به مناسبت اول ماه مه، در منطقه برغانِ شهر کرج برگزار گردید. دراین گلگشت حدود دویست تن از کارگران کارخانه های ایران تایر، سایپا، ایران خودرو دیزل، پارس خودرو، صنایع نیروگاهی و شرکت مپنا همراه خانواده هایشان حضور داشتند. در این مراسم، کارگران ضمن یک دقیقه سکوت به یاد کارگران جان باخته شهر شیکاگو در سال ۱٨٨۶ و اعلام همبستگی و همدلی با جنبش تصرف وال استریت، از یکی از همکاران خود خواستند تاریخچه مختصری از روزجهانی کارگر را برای حاضران بیان کند. گلگشت کارگران با انجام برنامه های ورزشی و تفریحی و موسیقی و رقص ادامه یافت.
همچنين گروه‌هائی از کارگران در شوشتر، اراک و خرم آباد در اين روز دست به اعتراض و راه‌پيمائی زدند. در زندان گوهردشت کرج، زندان اوين و زندان مرکزی تبريز نیز کارگران زندانی و ساير زندانيان سياسی مراسم‌هائی به مناسبت اول ماه مه برگزار نمودند.
در شهرهای کردستان نيز علی‌رغم آنکه برخی از فعالين کارگری را احضار و مورد ارعاب و تهديد قرار داده بودند، مراسم‌های متعددی برگزار گرديد.
در سنندج، “کميته برگزار کننده روز جهانی کارگر ۲۰۱۲ سنندج” توانست مراسم پرشور و بزرگی را در فضای سرکوب و پليسی حاکم بر شهر برگزار نمايد. اين کميته که به همت جمعی از فعالين آزاد کارگری، جمعی از کارگران بيکار سنندج، جمعی از فعالين کارگری شورائی سنندج، کميته هماهنگی برای کمک به ايجاد تشکل‌های کارگری و اتحاديه آزاد کارگران ايران تشکيل شده بود، برگزاری مراسمی را در خيابان فردوسی اين شهر تدارک ديده بود. روز سه شنبه ۱۲ ارديبهشت تعداد زيادی از کارگران، فعالان کارگری، زنان و برخی ديگر از مردم سنندج در اين محل حضور يافتند. اما از آنجا که نيروهای سرکوب و امنيتی و گارد ويژه، اين محل را به اشغال خود درآورده بودند، سازمان دهندگان و برگزار کنندگان مراسم فوراً توانستند محل تجمع را تغيير دهند و شرکت کنندگان در مراسم را به محل ديگری (خيابان سيروس) هدايت کنند. صدها تن از شرکت کنندگان در اين مراسم با حمل پلاکاردها و پرچم‌ها و سردادن شعارهائی مانند؛ “زنده باد روز جهانی کارگر”، “کارگر کارگر اتحاد اتحاد!”، “کارگر دانشجو اتحاد اتحاد”، “کارگر معلم اتحاد اتحاد”، “نان مسکن آزادی”، “کارگر زندانی آزاد بايد گردد”، “زندانی سياسی آزاد بايد گردد” به طرف ميدان انقلاب دست به راه‌پيمائی زدند. اين مراسم و راه‌پيمائی پرشور، بعد از حدود ۱۰ دقيقه مورد يورش وحشيانه نيروهای سرکوب و گارد ويژه قرار گرفت که در اثر آن شماری از شرکت کنندگان در مراسم مضروب و شمار ديگری نيز بازداشت شدند.
در سقز نيز مراسمی در ميدان کارگر اين شهر و با حضور گروهی از کارگران، فعالان کارگری و اعضای خانواده آن‌ها برگزار گرديد که با سخن‌رانی فعال کارگری محمود صالحی و پخش شيرينی همراه بود. همچنين با حضور جمعی از کارگران در محل سنديکای کارگران خباز سقز، مراسم ديگری نيز به اين مناسبت برگزار گرديد. در مهاباد نيز مراسمی با حضور جمعی از فعالان کارگری و خانواده‌ها در اطراف شهر برگزار گرديد. اين مراسم‌ با خواندن سرود انترناسيونال، بحث و گفتگو پيرامون تاريخچه اول ماه مه، شعرخوانی و قرائت قطعنامه مشترک کميته هماهنگی برای کمک به ايجاد تشکل‌های کارگری، کميته پيگيری ايجاد تشکل‌های کارگری و انجمن صنفی کارگران برق و فلز کرمانشاه همراه بود. دراشنویه نیز روزیازده اردیبهشت مراسم مشابهی برگزار گردید و یکی ازاعضای کمیته هماهنگی درمورد اول ماه مه و تاریخچه آن و سخن‏ران دیگری پیرامون وضعیت دشوار معیشتی کارگران به سخن‏رانی پرداختند. این مراسم نیز باشعرخوانی، دکلمه و سرود و پخش شیرینی همراه بود.
دربانه نیز روزهشتم اردیبهشت مراسمی شبیه مراسم اشنویه و باشرکت گروهی ازکارگران و اعضای خانواده‏شان برگزارگردید که با اجرای سرود انترناسیونال، بحث و گفتگودرمورد دستمزد های کارگری و قرائت یک قطعنامه ١۴ ماده ای که توسط فعالان کارگری این شهر تهیه شده بود برگزارگردید. درشهرهای پاوه و کامیاران نیز جمع هائی ازفعالان کارگری، با یک دقیقه سکوت به یادجانباختگان آزادی و برابری،شعرخوانی و سخن‏رانی پیرامون مسائل کارگری و اجرای سرود انترناسیونال مراسم هائی برگزار نمودند. دراین مراسم ها نیز قطعنامه هائی که توسط فعالان کارگری این شهرها تهیه شده بود قرائت گردید.
بی ترديد تعداد مراسم‌های برگزار شده اول ماه مه امسال، بيش از مواردی است که اين جا به آن اشاره شد. کارگران و فعالان کارگری علاوه بر موارد ياد شده درشهر ها ونقاط دیگر کشورنيزباابتکار عملهای همیشگی خویش، مراسم‌هائی اعم از مراسم مخفی يا نيمه علنی و دراشکال گوناگون برگزار نموده‌اند.
البته مزدوران رژیم درخانه کارگر و شوراهای اسلامی کار نیز یک مراسم مثل همیشه باسمه ای و بی رونق دریک ورزشگاه کوچک واقع در محله دروازه غار وتحت محافظت پلیس برگزارنمود. سران خانه کارگر وشوراهای اسلامی از حدود سه هفته مانده به اول ماه مه، تلاش‌هائی را آغاز نموده و ستادهائی در مرکز و در برخی از شهرستان‌ها برای برگزاری مراسم خاص خود و راه‌پيمائی در روز يازده ارديبهشت تشکيل داده و از دولت درخواست مجوز کرده بودند. آن ها مکرر عنوان می‌کردند که تصميم دارند در روز يازده ارديبهشت و در راستای “فرمايشات رهبری” و “در حمايت از توليد ملی” راه‌پيمائی کنند و ضمن طرح برخی مطالبات صنفی کارگران، “مشکلات توليدی را به گوش مسئولان برسانند”. پس از بی اعتنائی وزارت کشوربه این درخواست، آن ها تلويحاً هشدار دادند حتا بدون مجوز دولتی، راه‌پيمائی انجام خواهد شد.نوکران رژیم در خانه کارگر ضمن طرح اين موضوع که دولت احمدی‌نژاد از سال ۸۶ مجوز راه‌پيمائی به خانه کارگر نداده است و انتقاد تلويحی نسبت به آن، بر اين تصور بودند که در فضای باب شدنِ انتقاد از سياست‌های اقتصادی دولت و ضديت‌هائی که عليه دار و دسته احمدی‌نژاد راه افتاده است، به ويژه در فضای نارضايتی شديدی که از ناحيه اجرای سياست “هدفمند سازی” يارانه‌ها ايجاد شده است، اجازۀ يک راه‌پيمائی و مراسم کنترل شده  به منظور مهار اين نارضايتی‌ها را خواهد گرفت. اما دولت اين انتظار خانه کارگر را نمی‌توانست برآورده سازد و نساخت! چرا؟ اولاً به اين دليل که دولت مراسم‌های نمايشی خانه کارگر در سال‌های گذشته را تجربه نموده و به ناتوانی اين نهاد در کنترل قطعی و مؤثر توده‌های کارگر در اين گونه مراسم‌ها پی‌برده بود. روش جمهوری اسلامی در برخورد به اول ماه مه لااقل از اواسط دهه هفتاد تا سال ۸۶ بر اين پايه استوار بود که در عين منع و سرکوب خشن هرگونه مراسم مستقل اول ماه مه، خانه کارگر را برای اجرای يک رشته مراسم‌های نمايشی تجهيز می‌کرد و به جلوی صحنه می‌فرستاد تا اين نهاد وابستۀ حکومتی، با نام کارگر و تحت عنوان هفته کارگر، بخش‌هائی از کارگران را به بيراهه مراسم‌های خرافی و مذهبی و بی‌ربط با روز کارگر و مجيزگوئی مقامات حکومتی بکشاند و در عين حال انرژی مبارزاتی کارگران را هرز بَرَد ودرعین حال انبوه خواست‌های سرکوب شده آنان را در دايره‌ای بسيار تنگ و کوچک محدود کند. ارتجاع حاکم در واقع به کمک تشکل‌های دست ساز خود، از آن رو مراسم نمايشی و کنترل شده را در روز کارگر برگزار می‌کرد، که در برابر دولت‌های خارجی و نهادهای بين‌المللی چنین ادعا کند که در جمهوری اسلامی آزادی تجمع و تظاهرات و آزادی برگزاری مراسم اول ماه مه وجود دارد. رژيم جمهوری اسلامی در عين حال تلاش می کرد، مراسم اول ماه مه و نيز مطالبات کارگران را به آنچه که توسط خانه کارگر و از زبان سران اين نهاد عنوان می‌شد خلاصه کند و از اين طريق کل کارگران و مبارزات آن‌ها را مهار و کنترل نمايد. اما کارگران، فعالان و تشکل‌های کارگری، سوای مراسم‌های مستقلی که در اين سال‌ها به مناسبت اول ماه مه  و در اشکال گوناگون برگزار نموده‌اند، با حضور تاکتيکی در اين گونه مراسم و راه‌پيمائی‌ها، در اکثر قريب به اتفاق موارد، موفق شدند مراسم‌های فرمايشی خانه کارگر را از کنترل آن خارج سازند و با در دست گرفتن ابتکار عمل، شعارها و مطالبات واقعی کارگران را به ميان توده کارگران ببرند و مراسم‌های نمايشی رژيم و خانه کارگرش را به نمايشی عليه خانه کارگر و رژيمش مبدل سازند. اين تاکتيک در سال ۸۶ به بهترين نحوی به مرحله عمل گذاشته شد وبه نحوچشمگیری به سود کارگران به ثمر نشست. در يازده ارديبهشت سال ۸۶ کارگران آگاه، فعالان و تشکل‌های کارگری توانستند اول ماه مه و شعارها و مسائل کارگران را در ابعاد وسيع و گسترده‌ای به ميان توده کارگران و درون جامعه ببرند و تلاش مذبوحانه خانه کارگر و دولت حامی آن برای کنترل و مهار اعتراض و مبارزه کارگران و يا محدود ساختن دايره مطالبات کارگری را با شکست کامل روبرو سازند. جمهوری اسلامی پس از تجربه سال ۸۶ که در سال‌های قبل‌تر از آن کم و بيش و در ابعاد محدودتری تکرار شده بود، اين نکته را کاملاً دريافت که هرجا تجمعی از کارگران برپا شود، ولو آنکه سرسپردگان رژيم در خانه کارگر آن را سازماندهی کرده باشند، اما اين تجمع به ابزار و وسيله مناسبی جهت ابراز نارضايتی توده کارگران و در واقع به يک تجمع اعتراضی تبديل می‌گردد. از اين رو از آن تاريخ به بعد، به رغم اصرار و درخواست هرساله خانه کارگر، دولت اما مجوز راه‌پيمائی به خانۀ کارگر نداده است.
ثانياً وضعيت رژيم در حال حاضر، صرف نظر از اوضاع نابسامان ودرهم ریخته داخلی، از لحاظ مناسبات خارجی نيز با پنج سال قبل قابل مقايسه نيست. مناسبات خارجی رژيم به حدی وخيم، و در زمينه عدم رعايت حقوق و آزادی‌های دمکراتيک به رسميت شناخته شده در ميثاق‌های بين‌المللی، جمهوری اسلامی به قدری در انظار جهانی و نهادهای بين‌المللی مفتضح و بی آبرو گشته است که ديگر حتا صدور مجوز راه‌پيمائی و مراسم نمايشی خانه کارگر نيز چيزی را عوض نمی‌کند.
ثالثاً و از همه مهم‌تر، وضعيت بحرانی و انفجاری جامعه است که صدور چنين مجوزی را به يک ريسک بزرگ و پر خطر برای جمهوری اسلامی تبديل کرده است. در موقعيتی که فشارها و شرايط فوق‌العاده دشوار اقتصادی و معيشتی، نارضايتی موجود در صفوف کارگران و زحمتکشان را بسی متراکم ساخته و روحيه اعتراضی کارگران و از جمله کارگرانی که هزار هزار از کار اخراج و به خيابان پرتاب می‌شوند، تقويت گشته و افزايش يافته است، هرگونه تجمع و راه‌پيمائی کارگری، انبار مملو از باروتی‌ست که انفجار آن می‌تواند سرمنشأ يک انفجار بزرگ اجتماعی گردد. بنابراين، با توجه به اين دلائل و ملاحظات بسيار مهم، از قبل روشن بود که جمهوری اسلامی به تشکل‌های دست ساز و مواجب بگيران خود نيز مجوز نخواهد داد وهمین‏که دولت اجازه داد مراسمی در يک ورزشگاه کوچک برگزار شود ، تمام هارت و پورت‌های خانه کارگر نيز پايان گرفت. خانه کارگر عوامل دست چين شده و اعضای خود را به اين ورزشگاه منتقل کرد و در عين حال با استقرار نگهبان، ورود افراد را شديداً تحت کنترل قرار داد. صادقی و محجوب سخنانی عليه کارگران افغان و در دفاع ازجمهوری اسلامی بر زبان راندند. هنگام سخن‌رانی شماری از کارگران به نشانه اعتراض سالن را ترک کردند. همچنين تعداد ديگری از کارگران که به منظور افشاگری به اين مراسم رفته بودند، در اثر جو شديد پليسی حاکم بر سالن نتوانستند پلاکاردهای خود را باز کنند و محل را ترک کردند.
جمهوری اسلامی امسال نیزمانند چند سال گذشته نتوانست جلوی فریاد و اعتراض طبقه کارگر در روز اول ماه مه را سد کند. مراسم‌های گوناگون و متعدد اول ماه مه، يکبار ديگر نشان داد که فعالان و تشکل‌های کارگری حتا در تحت شديدترين فشارها و خفقان پليسی، می‌توانند مراسم‌های مستقلی را به مناسبت اول ماه مه سازمان دهند و برگزار نمايند.  خبرهای انتشار يافته نیز گويای این واقعیت است که در سال ۹۱، مراسم‌های متعددی به مناسبت اول ماه مه برگزار شده است که از لحاظ شکل برگزاری بس متنوع و گوناگون بوده است. اين مراسم‌ها عمدتاً متشکل از کارگران ، فعالان کارگری و خانواده آن‌ها و جز در موارد محدود که درداخل شهرها ودرجمعهای چندصد نفره برگزارشده اما در وجه غالب از گروه‌های کم عده و در بيرون يا اطراف شهرها برگزار شده است. اول ماه مه امسال همچنين با تنوع و تکثّر کم سابقه بيانيه‌ها، اطلاعيه‌ها، فراخوان‌ها و قطعنامه‌های ويژۀ اين روز همراه بود. تکثّر و تعدد اين بيانيه‌ها و قطعنامه‌ها اگرچه از يک سو بيان‌گر تنوع و تعدد گروه‌هائی از فعالان، جمع‌ها و تشکل‌های کارگری است، اما در عين حال می تواند بازتاب دهنده  نوعی از پراکندگی و شقاق و شکاف در صفوف اين جمع‌ها و تشکل‌های کارگری  نيز باشد. اين شقاق و شکاف را بطور بارزتری می‌توان در جدائی سنديکای کارگران نی‌شکر هفت تپه و سنديکای کارگران شرکت واحد از يکديگر مشاهده کرد. سال گذشته با صدور يک قطعنامه مجزا با امضای سنديکای کارگران نی‌شکر هفت تپه و خروج اين سنديکا از جمع تشکل‌هائی که از سال ۸۸ به بعد هر ساله قطعنامه‌ها و بيانيه‌های مشترکی به مناسبت اول ماه مه امضا می‌کردند، شکاف آشکاری در اين مجموعه و دراتحاد عمل کارگری دراول ماه مه پديدار گرديد. اين شکاف در صف تشکل‌های کارگری و تشکل فعالان کارگری بعداً چنان بزرگ شد که در سال ۹۱ اين مجموعه را به چند تکه تقسيم کرد. بيانيه‌ها، مراسم‌ها و قطعنامه‌های مشترک سابق ناپديد شد و جای آن را مراسم‌ها و قطعنامه‌های مجزای ديگری گرفت.
صرف نظرازجابه‏جائی تشکل های فعالان کارگری، جدائی دو سندیکای کارگری،به اتحاد در صفوف کارگران و اتحاد عمل کارگری دراول ماه مه لطمه زد. برای روشن‏ترشدن موضوع ، دراین جا خلاصه وار به این جدائی ها و طیف بندی ها اشاره می کنیم:
الف:١- سندیکای کارگران شرکت واحداتوبوس‏رانی تهران و حومه امسال( سال ۹١ ) به تنهائی قطعنامه ای در١٢ بند صادرنمود.
ب:٢- سندیکای کارگران نی‏شکرهفت تپه که سال گذشته به تنهائی قطعنامه داده بود،امسال مشترکاً با٣¬- اتحادیه کارگران پروژه ای ۴ – هیأت موسس کارگران نقاش ساختمان ۵ – کانون مدافعان حقوق کارگر( مجموعاً۴ تشکل) یک بیانیه مشترک ١٣ ماده ای انتشار داد.
ج:۶- کمیته هماهنگی برای کمک به ایجاد تشکل های کارگری۷ – کمیته پیگیری ایجاد تشکل های کارگری و ۸ – انجمن صنفی کارگران برق وفلزکار کرمانشاه( مجموعاً٣ تشکل) مشترکاً قطعنامه ای در ٢٢ بند صادر نمودند.
د: ۹ – هیأت بازگشائی سندیکای کارگران فلزکارمکانیک، یک بیانیه مجزا انتشار داد.
ه: ١٠ – اتحادیه آزادکارگران ایران نیز قطعنامه مجزائی در ١۴ بند صادرنمود.
و:١١ – جمعی ازفعالان کارگری نیز قطعنامه ای در٢٠ بند مشترکاً با تشکل جدیدی به نام ” کارگران انقلابی متحد ایران” انتشار داد.
ز: ١٢ – جمعیت زنان آزادی‏خواه و برابری طلب نیز اطلاعیه مجزائی صادر نمود.
شایان ذکراست که درسال۸۸ تشکل هائی که با شماره های ١،٢ ،۴ ، ۵ ،۶ ، ۷ و١١ مشخص شده اند به اضافه ” شورای زنان” و شورای همکاری تشکلها و فعالان کارگری( مجموعاً ۹ تشکل) قطعنامه مشترکی در ١۵ بند به مناسبت اول ماه مه داده بودند.
درسال ۸۹ نیزتشکل هائی که با شماره های ١، ٢ ، ۴، ۶ ، ۷ ، ۸ ، ۹ و ١٠ مشخص شده اند به اضافه “شورای زنان” و”انجمن دفاع از کارگران اخراجی وبیکارسقز” ( مجموعاً ١٠ تشکل) یک قطعنامه مشترک ١۵ ماده ای داده بودند. درسال ۹٠ تشکل های ١ ، ۴ ، ۵ ، ۶ ، ۷ ،۹ و١٠ (مجموعاً۷ تشکل) قطعنامه مشترکی در١۴ بند و سندیکای کارگران نیشکر هفت تپه قطعنامه مجزائی به مناسبت اول ماه مه انتشار داد.
نمائی که دراین جا به طور فشرده به تصویر کشیده شد، نشاندهنده تفکیک و جدائی تشکل های کارگری، تجزیه اتحاد عمل های بزرگ به اتحاد عمل های کوچک‏تر وشیوع انفراد گرائی درمیان تشکل های کارگری و تشکل های فعالان کارگری‏ست.
کارگران آگاه و پيشرو و فعالان جنبش کارگری البته نمی‌توانند و نبايد نسبت به اين رويدادها شکاف ها و تغييرات بی توجه باشند و نيستند.انتقاد از فعالان و تشکل های کارگری درمراسم اول ماه مه عسلویه یک نمونه از توجه وحساسیت کارگران پیشرو و فعالان کارگری دراین زمینه است. کارگران آگاه و فعالان کارگری باید علل و عوامل اين تغييرات را مورد بررسی قرار دهند، جابجائی تشکل‌های کارگری را مورد تجزيه و تحليل قرار دهند و با شناخت از موانعی که بر سر راه اتحاد عمل صفوف کارگران و فعالان و تشکل‌های کارگری وجود دارد و يا بوجود می‌آيد، اين موانع را از پيش پای جنبش کارگری بردارند. اول ماه مه روزکارگراست، این روزمتعلق به همه کارگران است و هیچ چیزی بدیهی‏تر از اتحاد عمل کارگری در روزاول ماه مه نیست!

متن کامل نشریه کار شماره ۶۲۱ – در فرمت پی دی اف